Yapay Zeka Ve Günümüz

Günümüzde her yerde duyduğumuz, gördüğümüz ve okuduğumuz “Yapay Zeka” aslında nedir?

Haliyle herkesin kafasında farklı algılar oluşuyor. Kimileri yapay zekanın sadece robotlar olduğunu sanar, kimisi telefonda bize yardım eden asistan sanar, kimileri telefonda bizi takip eden elektronik bir devre veya yazılım olduğunu düşünür ve gibi gibi… Bir çok şey var akıllarda. Ve birçoğu doğru aslında, hatta bu saydıklarımın hepsi doğru. Ama yapay zeka tek bir şey değildir. Yani yazılımcılar sadece bir beyin yapmıyor, her şeyi düşünebilen ya da canlı bir şey yapmıyor. Her alanda farklı amaçlar için yapay zeka destekli araçlar mevcut. Fotoğrafçılık olsun, sağlık olsun ve oyun sektörü gibi birçok alanda yapay zeka çalışması görmeniz mümkün.

Yapay zekayı uzun uzun açıklamak gerekirse baştan sona nedir ve nasıl işler bir bakalım.

Genel Olarak Yapay Zeka

Yapay zeka, bir görevi tıpkı insan gibi akıllıca hamlelerde bulunarak bir makinenin kendi başına yerine getirmesidir. Tanım aslında oldukça basit. Peki bu makineler nasıl düşünebiliyor, gerçekten düşünebiliyor mu? Bunun cevabı “hayır“. Makineler düşünemezler. Onları düşünüyormuş gibi gösteren şeyler: veriler ve bu verileri işleyebilmesi için programlanan araçlardır.

Çalışma Prensibi

Bilgisayarlar var olduğundan beri birçok büyük ve karmaşık işlemlerimizi makinelere bırakıyoruz. Ve kısa süre içerisinde hemen yerine getiriyorlar. Biz bu kadar işlemi kendi zihnimizden yapamıyorken makineler nasıl olur da bu kadar hızlı bir şekilde o kadar işlemi yapabiliyor? Bu sorunun cevabı çok basit. Her matematiksel işlemin bir temeli ve kanunu vardır. Biz buna “algoritma” adını veriyoruz. Bir görevi yerine getirmemiz için izlediğimiz yola da algortima denir. Günlük hayattan örnek vermek gerekirse, örneğin kahve yapmak istiyorsunuz. Bunu yapabilmek için önce bir kahve makinesine veya cezveye ihtiyacınız var. Daha sonra kahveye ve karıştırmak için de bir kaşığa ihtiyacınız olacaktır. Bu araçları elde ettikten sonra sırasıyla suyu ısıtarak, kahveyi koyarak yapmanız gerekir. İşte bu izlediğiniz yol algoritmaya örnektir. Matematik de bundan ibarettir aslında. Daha doğrusu hayatımızda birçok şey algoritmik yapılardan oluşur. 3+3×2 dediğimizde önce 3 ile 2’yi çarparız ardından oluşan değerimize 3 ekleriz. Bu her daim böyledir. Bir kanun vardır ve kanunlar çerçevesinde bu işlemleri yaparız. Siz bu kuralları bilgisayara öğrettiğinizde siz ne verirseniz verin bilgisayarınız o kuralları kullanarak size bir çıktı verecektir. Kısaca bilgisayarların o kadar işlemi hızlıca yapabilmelerinin sebebi önceden bir insanın bu “algoritmaları” öğretmesinden ve elektronik ortama çevirmesinden ibaret.

Alt Yapısı Ve Teknolojiler

Makinelerin çalışma prensibini öğrendik ama bize düşünüyormuş hissiyatını vermesi nasıl bu kadar gelişti?

Makineler yıllar geçtikçe daha da güçleniyor. Eskiden oda kadar olan ve sadece birkaç işlem türünü yapabilen makineler zamanla daha çok fonksiyon eklenerek kompleks yapılar haline geldi ve gittikçe şimdiki küçücük işlemci halini aldılar. Makineler güçlendikçe yeni fonksiyonlar eklenmeye devam edildi ve binlerce veriyi kıyaslayabilir, inceleyebilir ve işleyebilir duruma geldiler. Makinelerde tıpkı insanlar gibi birden fazla şeyi belli kurallar içinde kıyaslayıp bize bir sonuç çıkarması düşünüyormuş hissayatını daha çok arttırdı. Hatta kendi kurallarını oluşturup kendi algoritmalarını geliştirir oldular. Tabi bunu yapabilmeleri için bir başka algoritmayı da bilmeleri gerekir. Bu tamamen yazılımcının kullandığı araca, programlama diline ve elindeki veriye göre değişir. Genellikle MATLAB, Python, R, Tensorflow, AIML, Q# vb. gelişmiş diller ve yazılım mimarileri kullanılarak geliştirilir.

Şimdi biraz daha detaya inelim. Yapay zeka dediğimizde karşımıza birkaç kavram çıkar. Makine öğrenmesi (machine learning), derin öğrenme (deep learning) ve veri bilimi (data science) gibi alt başlıklar. Bütün bu alanlar yapay zekaya girmektedir.

Makine öğrenimi, bilgisayarların algılayıcı verisi ya da veritabanları gibi veri türlerine dayalı öğrenimini olanaklı kılan algoritmaların tasarım ve geliştirme süreçlerini konu edinen bir bilim dalıdır.

Derin öğrenme, bir veya daha fazla gizli katman içeren yapay sinir ağları ve benzeri makine öğrenme algoritmalarını kapsayan çalışma alanıdır. Öğrenme denetimli, yarı denetimli veya denetimsiz olarak sınıflandırılabilir.

Yapay sinir ağları, insan beyninin bilgi işleme tekniğinden esinlenerek geliştirilmiş bir bilgiişlem teknolojisidir. YSA ile basit biyolojik sinir sisteminin çalışma şekli taklit edilir. Taklit edilen sinir hücreleri nöronlar içerirler ve bu nöronlar çeşitli şekillerde birbirlerine bağlanarak ağı oluştururlar.

Veri bilimi, isim, sayı veya bir başka deyişle etiket ve kategorileri kullanarak veri üzerine sorulan soruları cevaplamaya çalışan bilim dalıdır.

Yapay zeka teknolojileri, yapay sinir ağları ve görüntü işleme teknolojilerinin kullanımını arttırarak daha güçlü hale gelmiştir. Bilgisayarda bulunan herhangi bir yazılım tamamen programcının oluşturduğu kurallar ve algoritmalar dışına çıkamazken, yapay sinir ağları sayesinde insanın öğrenme biçimini taklit ederek kendi algoritmasını oluşturup elindeki verileri işleyebilir ve bir sonuç çıkarabilir. Fakat makinenin öğrenebileceği şeyler yine kısıtlıdır. Örneğin bir makine otoyolda hızlı giden araçların plakalarını çabucak okuyabilmek için geliştirildiyse, bu makine gidip araçların renklerini öğrenmek için ayrı bir çaba göstermez. Çünkü performans kaybı yaşanmaması nedeniyle programcısı onun bunu yapmaması için kodlamıştır. Bir örnek daha vermek gerekirse, telefonlarımızda bulunan akıllı asistanlar belirli fonksiyonları yerine getirmek için vardır ama her şeyi yapabilecek şekilde de kodlanabilirdi. Gerek güvenlik açısından gerek kullanılan teknolojiye bağlı olarak yapay zeka yazılımlarında işleyiş hep aynıdır fakat yine de sınırlar çizilerek belirli amaçlara hizmet edilmek için programlanırlar.

  • Sesli Komutlarımızla Mobil Cihazlardaki İşlemleri Otomatikleştiren Yapay Zeka Yazılımları: Google Asistan, Apple Siri, Amazon Alexa, Ceyd-A, Microsoft Cortana ve Samsung Bixby.
  • Bankaların Mobil Uygulamalarında Kullanılan Sanal Asistanlar: Ziraat Asistan, İşCep, Garanti Ugi vb.
  • Çeşitli E-ticaret Sitelerinde Kullanılan ChatbotlarSosyal Platformlarda Kullanılan Botlar: Discord Botları, Slack Botları, YouTube Moderatör Botlar vb.

Bu listelediğim yapay zeka yazılımları daha çok kullancıya insansı gelen türlerden fakat bazı yapay zeka yazılımları sistemlerin altyapısında çalışıyor olup kullancıyla herhangi bir şekilde sesli veya yazılı bir geri dönüş yapmazlar. Örneğin yeni nesil mobil cihazlarda kameralar için oluşturulan bu tür yazılımlar yukarıda bahsettiğim yazılımlar gibi bize bir geri dönüş yapmıyor. Geri dönüş yapmıyordan kastım herhangi bir yazılı irtibata geçmiyorlar veya konuşmuyorlar.

Geleceği Nedir?

Yüzeysel bir şekilde yapay zeka nedir ne değildir anlamaya çalıştık. Daha teknik detaylara inmek işleri biraz karmaşıklaştırabilirdi. Ve her geçen gün yeni yöntemler ve teknolojiler çıkıyor. Bunları dahil edersek çok uzun bir yazı sizi bekliyor olacaktı.:)

Tamam iyi de bu işin sonu yok mu, bir yerde artık işe yaramaz hale gelir mi? Tabi ki yapay zeka için bu söz konusu değil. Yapay zeka alanında yapılan çalışmalar dediğim gibi günden güne gelişiyor ve henüz yolun başındayız. Örneğin Facebook yeni bir programlama dili geliştiriyor, Kuantum bilgisayaların kullanımı artıyor ve bu tür bilgisayarlar için yüksek meblağlarda yatırımlar yapılıyor. İşlemcilerin güçleri arttıkça yapılabilecek işlemler artıyor. AR yani Artıtılmış Gerçeklik teknolojileri ve çeşitli görüntü işleme araçları geliştikçe yapay zeka yazılımlarının öğrenme hızları artıyor. Ve her gün apayrı bir şey çıkıyor. Yakın zamanda okuduğum bir araştırma yazısında ise gelecekte çıkacak biyoteknolojik donanımlar sayesinde makineler daha da güçlenebilir. Bunu zamanla hep beraber öğreneceğiz.

Aslına bakacak olursak bu gelişimi olumlu buluyorum. Çünkü insanoğlu sürekli bir makine gibi aktif olamayabiliyor. Ama makineler saatlerce aynı şeyi yapıp yorulmadan devam edebiliyor. Bu da işlerimizi hafifletiyor. Elbette bir takım meslekler bu yüzden kaybolurken aynı zamanda yepyeni meslekler de doğuyor.

Yazıyı daha da fazla uzatmayalım o halde. Yakın zamanda daha detaylı bir şekilde yazılarımı paylaşacağım.

Gününüzün güzel geçmesi dileğiyle.

Kendinize İyi Bakın!

Reklamlar

Yorum bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla